لَمْ يَمْسَسْهُمْ سُوءٌ وَ اتَّبَعُوا رِضْوانَ اللَّهِ وَ اللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَظِيمٍ . إِنَّما ذلِكُمُ الشَّيْطانُ - آن صاحب خبر نعيم بن مسعود كه گفت : بو سفيان با مشركان به بدر رفت ، خود ديو مردم است ، و آنچه گفت ديو در دهن وى افگنده بود . يُخَوِّفُ أَوْلِياءَهُ - اولياء خود را ترساند ، يعنى منافقان كه حقيقت ايمان ندارند و در ضلالت قرين ديواند . و قيل معناه : يخوّف باولياءه ، يعنى يخوّف المؤمنين بالكفّار . فَلا تَخافُوهُمْ وَ خافُونِ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ : اى مصدّقين بوعدى . وَ لا يَحْزُنْكَ - ميگويد : اندوهگن منمايا ترا . و بر قراءت نافع وَ لا يَحْزُنْكَ بضم يا ، و كسر زا . معنى آنست كه اندوهگن مگذار ترا غائب بودن ايشان كه در نصرت كفر مىشتابند ، و بجنگ احد نيامدند ، و شما را فرو گذاشتند ، از منافقان و جهودان و مشركان . إِنَّهُمْ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئاً - اى لن يضرّوا اولياء اللَّه شيئا ، و انّما يعود و بال ذلك عليهم . ايشان از يارى كه اللَّه ترا و مؤمنان را داد هيچ چيز بنكاهند ، و و بال آن هم بايشان باز گردد . و قيل : إِنَّهُمْ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئاً اى لن ينقصوا اللَّه شيئا من ملكه و سلطانه ، انّهم يضرّون انفسهم بذلك . يُرِيدُ اللَّهُ أَلَّا يَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّا فِي الْآخِرَةِ - اين آيت ردّ است بر قدريان كه مىگويند : بنده را قدرت است و استطاعت بر فعل پيش از فعل . و معلوم است كه ارادت اللَّه در حرمان ايشان از حظ آخرت ، ايشان را از ايمان و طاعت باز داشت ، تا نتوانستند و قدرت طاعت نداشتند ، و چگونه قدرت آن را دارند و خداى مىخواهد كه ندارند . و نظير اين آيت در قرآن فراوان است ، منها : قوله تعالى كَرِهَ اللَّهُ انْبِعاثَهُمْ فَثَبَّطَهُمْ ، لَمْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ ، كَذلِكَ نَسْلُكُهُ فِي قُلُوبِ الْمُجْرِمِينَ